Neuropsychologia jest stosunkowo nową dziedziną i wiele osób może jej nie kojarzyć. Jest
to dziedzina łącząca różne obszary wiedzy, działająca na pograniczu różnych nauk.
Wielu z nas kojarzy badanie u psychologa z diagnozowaniem zaburzeń psychicznych, tymczasem równie ważnym obszarem pracy specjalisty takiego jak, np. neuropsycholog jest ocena funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego czyli de facto tego jak sprawnie funkcjonuje nasz mózg. Regularne sprawdzanie, jak działa ten organ, może być tak samo istotne jak kontrola wzroku, słuchu czy badań krwi. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala bowiem lepiej zadbać o swoje zdrowie i zapobiegać poważniejszym problemom w przyszłości. Ale właściwie dlaczego to takie istotne i czemu ma zapobiegać?
Wczesne wykrywanie problemów
Tak jak regularnie badamy serce czy ciśnienie krwi, tak samo warto kontrolować kondycję mózgu. Funkcje poznawcze stopniowo zmieniają się z wiekiem – niektóre w naturalny sposób słabną, inne mogą zostać zaburzone przez choroby neurodegeneracyjne czyli choroby stopniowo wyniszczające komórki nerwowe (takie jak, np. choroba Alzheimera). Badanie funkcji poznawczych pozwala wykryć pierwsze, często subtelne oznaki spadku sprawności poznawczej, zanim staną się one realną przeszkodą w codziennym życiu.
Profilaktyka i higiena mózgu
Świadomość tego, jak działa nasz mózg, sprzyja wprowadzaniu zdrowych nawyków. Regularna aktywność fizyczna, sen, dieta i trening umysłowy mogą znacząco poprawiać pamięć czy uwagę. Badania neuropsychologiczne wskazują, które obszary warto szczególnie wzmacniać i monitorować. Prawidłowe dbanie o kondycję ciała i umysłu może znacząco zmniejszyć ryzyko występowania chorób o podłożu neurologicznym, takich jak udar mózgu czy choroby neurodegeneracyjne, a także opóźnić ich rozwój.
Wsparcie w trudnościach emocjonalnych i zdrowotnych
Problemy z koncentracją i pamięcią często towarzyszą depresji, przewlekłemu stresowi czy chorobom somatycznym. Psycholog, badając funkcje poznawcze, pomaga odróżnić, co wynika z chwilowego przeciążenia, a co może sygnalizować głębszy problem wymagający konsultacji lekarskiej lub terapii.
Pomoc w rehabilitacji i terapii
Badania funkcji poznawczych są nieocenione w procesie powrotu do zdrowia po urazach mózgu, udarach, operacjach neurochirurgicznych, w przypadku padaczki czy w chorobach neurodegeneracyjnych. Dzięki nim można zaplanować skuteczną rehabilitację, dopasowaną
do indywidualnych możliwości i potrzeb. Neuropsycholog nie tylko diagnozuje, ale także uczy strategii kompensacyjnych i prowadzi ćwiczenia poprawiające pamięć, uwagę, język czy organizację działania.
W skrócie można powiedzieć, że neuropsycholog jest łącznikiem między neurologią a psychologią – pomaga zrozumieć, jak działa nasz mózg, dlaczego pewne trudności się pojawiają i jak najlepiej sobie z nimi radzić. Badanie funkcji poznawczych to nie tylko diagnoza w przypadku trudności. To także forma profilaktyki i sposób na lepsze poznanie siebie. Daje szansę na wczesne wykrycie problemów, wsparcie w codziennym funkcjonowaniu i świadome dbanie o kondycję mózgu – organu, który steruje całym naszym życiem.
Neuropsycholog to dobry wybór zawsze wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości, czy trudności
w codziennym funkcjonowaniu wynikają z emocji, zmęczenia, czy może z nieprawidłowej pracy mózgu. Wczesne rozpoznanie trudności czy wskazówki dotyczące codziennej higieny umysłu – wszystko to sprawia, że warto traktować badanie funkcji poznawczych podobnie jak inne rutynowe kontrole zdrowotne. Mózg to przecież centrum sterowania naszym życiem – warto dbać o niego
z taką samą troską, jak o ciało.
Bibliografia:
Alzola, P., Carnero, C., Bermejo-Pareja, F., Sanchez-Benavides, G., Pena-Casanova, J., Puertas-Martin, V., … & Contador, I. (2024). Neuropsychological assessment for early detection and diagnosis of dementia: current knowledge and new insights. Journal of Clinical Medicine, 13(12), 3442.
Harvey, P. D. (2012). Clinical applications of neuropsychological assessment. Dialogues in clinical neuroscience, 14(1), 91-99.
Raevskaya, A. I., Belyalova, A. A., Shevchenko, P. P., Karpov, S. M., Mishvelov, A. E., Simonov, A. N., & Povetkin, S. N. (2020). Cognitive Impairments in A Range of Somatic Diseases. Diagnostics, Modern Approach to Therapy. Pharmacophore, 11(1-2020), 136-141.
