Efekty terapii metodą Tomatisa mają charakter stopniowy i wielowymiarowy. Wynika to
z faktu, że oddziaływania słuchowe wpływają na funkcjonowanie całego układu nerwowego,
a procesy adaptacyjne zachodzą w oparciu o mechanizmy uczenia się i reorganizacji mózgu.
Z tego względu tempo oraz zakres zmian są zawsze indywidualne i zależą m.in. od wieku dziecka, jego trudności oraz ogólnego funkcjonowania rozwojowego.
Pierwsze zmiany – regulacja i świadomość ciała
Pierwsze efekty terapii mogą być zauważalne już pod koniec początkowego etapu, szczególnie w obszarze regulacji układu nerwowego. Dziecko często staje się spokojniejsze, łatwiej się wycisza i lepiej radzi sobie z napięciem.
Zmiany te można powiązać z poprawą funkcjonowania procesów odpowiedzialnych za regulacja emocjonalna oraz integrację bodźców sensorycznych. W praktyce obserwuje się również:
- poprawę czucia głębokiego,
- lepszą koordynację ruchową,
- większą świadomość ciała,
- bardziej uporządkowaną organizację ruchową.
Szczególne znaczenie ma tutaj rozwój propriocepcji, czyli zdolności do odczuwania położenia
i pracy własnego ciała. To właśnie ona stanowi jeden z fundamentów rozwoju mowy.
Dzięki lepszej propriocepcji dziecko zaczyna wyraźniej „czuć” aparat artykulacyjny — język, wargi czy żuchwę. Przekłada się to na większą kontrolę ruchów artykulacyjnych i stanowi bazę dla bardziej precyzyjnej oraz zrozumiałej mowy.
Rozwój funkcji słuchowych i językowych
W kolejnych etapach terapii, a także w przerwach pomiędzy nimi, często obserwuje się dalsze ujawnianie się efektów — szczególnie w obszarze przetwarzania słuchowego i komunikacji.
Zmiany mogą obejmować:
- lepsze rozumienie mowy,
- poprawę jakości wypowiedzi,
- wyraźniejszą artykulację,
- rozwój słownictwa,
- poprawę uwagi słuchowej,
- wydłużenie koncentracji na przekazie werbalnym.
Dziecko zaczyna skuteczniej integrować to, co słyszy, z tym, co mówi. Z perspektywy neuropsychologii można to wiązać z usprawnieniem mechanizmów integrujących percepcję
i produkcję mowy. W praktyce oznacza to, że:
- rzadziej „gubi się” w wypowiedzi,
- łatwiej dobiera odpowiednie słowa,
- buduje dłuższe i bardziej spójne zdania,
- szybciej zauważa własne błędy językowe i potrafi je korygować.
Funkcje wykonawcze i organizacja zachowania
W bardziej zaawansowanych etapach terapii oraz w miesiącach po jej zakończeniu mogą pojawiać się zmiany związane z rozwojem funkcje wykonawcze.
Obejmują one m.in.:
- koncentrację uwagi,
- planowanie działań,
- organizację pracy,
- kontrolę impulsów,
- elastyczność poznawczą.
Rozwój tych funkcji ma istotny wpływ na komunikację. Wypowiedzi dziecka stają się bardziej logiczne, uporządkowane i adekwatne do sytuacji. Dziecko lepiej utrzymuje temat rozmowy, potrafi zaplanować swoją wypowiedź i doprowadzić ją do końca w spójny sposób.
Efekty wykraczające poza słuch i mowę
Choć terapia metodą Tomatisa koncentruje się na stymulacji słuchowej, jej oddziaływanie nie ogranicza się wyłącznie do tego obszaru. Ze względu na powiązania między systemami sensorycznymi a funkcjonowaniem mózgu, zmiany mogą dotyczyć także innych sfer rozwoju.
Często obserwuje się poprawę w zakresie:
- regulacji emocji,
- zachowania,
- kompetencji społecznych,
Warto podkreślić, że efekty te pojawiają się stopniowo i nie zawsze są od razu kojarzone
z przebytą terapią. Jest to zgodne z wiedzą o neuroplastyczności mózgu — zmiany w układzie nerwowym wymagają czasu, aby się utrwalić i w pełni ujawnić w zachowaniu dziecka.
Neurologopeda, audiolog ogólny,
Terapeuta Metody Tomatisa,
Damian Sadłocha
